TADŻYKISTAN – wyprawa w nieznane

17 dni TADŻYKISTAN
TADŻYKISTAN – wyprawa w nieznane

Tadżykistan – Góry Pamir przez długi czas były znane jako „dach świata”, to region o zapierającej dech scenerii i miejsce współistnienia wielu kultur.

Podążanie śladami starożytnych kupców, pielgrzymów i odkrywców, pozwoli nam poznać region w znacznym stopniu odizolowany od świata, gdzie w każdej z wiosek ludność posługuje się innym dialektem i pielęgnuje odrębne tradycje, kultywowane od pokoleń. Wycieczkę rozpoczniemy w stolicy Tadżykistanu – Duszanbe, następnie porzucimy nowoczesny świat i udamy się w drogę, pokonując trudne, górskie szlaki i przełęcze, w cieniu jednych z najwyższych pasm na naszej planecie. Zwiedzimy ruiny fortów, pamiętających czasy Jedwabnego Szlaku oraz kopalnie kamieni szlachetnych z czasów Marco Polo. Spędzając kilka nocy w lokalnych domostwach, pośród małych, lokalnych społeczności, przekonamy się co znaczy życie w trudnym, ale jednocześnie urzekającym otoczeniu, w kraju, który do niedawna wydawał się być ukryty przed światem. Jest to kraj strzelistych szczytów, rwących rzek i fascynujących ludzi.

Zbiórka w Warszawie, przelot do Tadżikistanu.
Przylot do Duszanbe, transfer do hotelu, nocleg. Po śniadaniu zwiedzanie nowoczesnego miasta, które zyskało na znaczeniu w czasach sowieckich, gdy stało się stolicą jednej z republik, otrzymało wówczas nazwę Stalinabad. Współczesna nazwa oznacza w języku tadżyckim „poniedziałek” i wywodzi się z faktu, że właśnie w tym dniu, w Duszanbe odbywał się targ, w czasach gdy miasto było jeszcze niewielką osadą. W programie: Muzeum Narodowe, którego ekspozycje nawiązują głównie do tadżyckich cywilizacji preislamskich (Grecka, Buddyjska, Hinduska, Zoroastriańska). Wytrwała praca archeologów, umożliwiła odtworzenie z ruin rozległego kompleksu buddyjskich klasztorów w Ajina Teppe, z 14-metrowym, 1600-letnim posągiem Śpiącego Buddy. Dziś, rzeźba Buddy w Nirvanie, wystawiona w tym muzeum, stanowi największą atrakcję pochodzącą z terenu od Bliskiego Wschodu, po Indie. Zwiedzanie Muzeum K. Behzoda (Kamoliddin Behzod był słynnym mistrzem miniatur, żył w XV-XVI w.). otwartego w 1934r., którego zbiory obrazują historię, archeologię, sztukę Narodu Tadżyckiego, a także miejscową florę i faunę. Zobaczymy także ruiny baszty znanej jako: „Forteca Hissar”, będącej posiadłością Emira Buchary, w XIX w. Wewnątrz fortecy mieścił się basen i ogród, na zewnątrz – rynek, schronienie dla karawan i wiele małych sklepów. Do dziś zachowała się brama wjazdowa oraz budynek nowej medresy. Nocleg w Duszanbe.
(Trasa ok. 360 km – czas przejazdu ok. 9 godz.). Wyruszymy na wschód w stronę Pamiru i Kalaikum. Rozciągające się w Tadżykistanie, Kirgistanie, Afganistanie i Chinach, Góry Pamir, zlokalizowane na skraju kilku najwyższych na świecie łańcuchów górskich: Himalajów, Hindukusz i Tien Szan, ze swoimi szczytami przekraczającymi 7000 m, są określane mianem „dachu świata”. Klimat tutaj jest szorstki, jedynie z krótkim latem – co sprawia, że w górach są liczne lodowce i wierzchołki szczytów pozostają ośnieżone przez cały rok. Pomimo tego, Pamir jest domem, zarówno dla ludzi, jak i wielu gatunków zwierząt. Społeczności i wioski w rejonie Pamiru są wyizolowane i oddzielone od siebie dolinami. Ludność w poszczególnych wioskach posługuje się odrębnymi dialektami - nawet jeśli wioski te egzystują w niewielkiej odległości od siebie. Jest to efekt rywalizacji pomiędzy Rosją i Wielką Brytanią, która miała miejsce w XIX w. Autostrada Pamirska, przebiegająca z Duszanbe do Osh, jest drugą najwyżej położoną trasą na świecie (po Khardung La Pass w Ladakhu w Indiach). Będziemy podróżować w pięknej scenerii, mijając ciekawe wioski. Okolica ta jest nieco bardziej konserwatywna – będziemy widzieć mężczyzn z brodami i kobiety, noszące tradycyjne stroje. Wzdłuż drogi zauważymy także liczne relikty tadżyckiej wojny domowej w latach 1992-96, jak czołgi i uzbrojone pojazdy – tkwiące dalej w miejscach, gdzie zostały pozostawione. Miniemy przełęcz Khaburabot (3252 m.n.p.m.), docierając do Kalaikhumb. Nocleg w lokalnym domu gościnnym.
(Trasa ok. 260 km – czas przejazdu ok. 6,5 godz.). Z Kalaikhumb wyruszymy do Khorog, podróżując wzdłuż rzeki Piandż, przy granicy z Afganistanem. Po dotarciu do autonomicznego regionu Gorno-Badakshan, zakwaterowanie. Jest to część kraju funkcjonująca pod restrykcją. Nocleg w Khorog.
Zwiedzanie Khorog, stolicy autonomicznego regionu Gorno-Badakshan, małego miasta, które w swoich dziejach było pod kontrolą Rosji, Emira Buchary i Afganistanu. W czasach sowieckich, Rosjanie zbudowali tutaj fort, wykorzystując strategiczną lokalizację na granicy z Afganistanem. Obecnie jednak status miasta znacznie się obniżył i jest to jedno najsłabiej rozwiniętych miejsc w kraju. Zobaczymy bazar i Ogrody Botaniczne położone na wzgórzu, skąd rozpościera się panoramiczny widok na miasto. Są to najwyżej na świecie położone Ogrody Botaniczne (3900 m.n.p.m.). Nocleg w Khorog.
(Trasa ok. 130 km – czas przejazdu ok. 5,5 godz.). Przejazd do Ishkashim, gdzie zatrzymamy się przy gorących źródłach Garmchasma (opcjonalnie możliwość skorzystania z kąpieli). Następnie udamy się do pobliskiej wioski Namadguti, by zwiedzić fortecę Khahkha. Z tego miejsca wkroczymy już na tadżycką część Doliny Wakhan, mijając kopalnie kamieni szlachetnych, z których najsłynniejszą jest kopalnia rubinów Koh-i-Lal. Dolina Wakhan jest majestatyczną, górską doliną w regionie Badakhshan, na terenie Afganistanu i Tadżykistanu, w obrębie Pamiru. Składa się z dwóch, górzystych równin, otoczonych wysokimi wierzchołkami szczytów, aż po granicę z Chinami. Schodząc w dół, w miejscu gdzie rzeki Pamir i Wakhan spotykają się, tworząc rzekę Pyanj, dolina ulega zwężeniu, stając się ostatecznie kanionem, który kończy się w Ishkashim. W tym rejonie błotniste rzeki są zasilane wodami topniejących lodowców, zlokalizowanych w jednych z najwyższych łańcuchów górskich na świecie. Noc w lokalnym domu gościnnym.
(Trasa ok. 110 km – czas przejazdu ok. 4 godz.). Przejazd wzdłuż Doliny Wakhan do pobliskiej wioski Namadguti. Zwiedzanie fortecy Khahkha wzniesionej na naturalnie uformowanej platformie skalnej, pamiętającej czasy epoki Kushan z III w. Zwiedzimy także fort Yamchun , prawdopodobnie najbardziej imponujący z wszystkich. Następnie przerwa przy gorących źródłach Bibi Fatima, których nazwa dedykowana jest siostrze proroka Mahometa. Według lokalnych przekonań, kobiety pomnażają w tym miejscu swoją płodność. Kontynuując jazdę, zatrzymamy się przy buddyjskich stupach z IV w., w Vrang. Miejsce to przywoła na myśl antyczne karawany, które przejeżdżały przez ten region. Nocleg w lokalnym domu gościnnym.
Tego dnia będzie okazja, by podziwiać niezwykły krajobraz okolicy. Udamy się nad jezioro Bulung-kul, pokonując przełęcz Kargushi (4344 m.n.p.m.). Pozostawimy zieloną Dolinę Wakhan i wkroczmy na obszary skaliste, dość dramatycznymi krajobrazami. Będzie to odcinek Autostrady Pamirskiej, z Khorog do Osh, ukończony w 1931r. na wysoko zawieszonym płaskowyżu. Lokalna ludność, która rzadko ma okazję widywać Europejczyków, jest przyjazna i bardzo gościnna. Po wizycie nad jeziorem Bulung-kul, udamy się w drogę do Alichur, z krótkim przystankiem po drodze przy gejzerze. Nocleg w tradycyjnych lokalnych jurtach.
Będziemy podróżować po wysokogórskim obszarze, pośród księżycowych krajobrazów, do obozowiska pasterzy, koczujących w jurtach – Kara jylga. Krótkie postoje nad jeziorem Ak Baly i przy mauzoleum Alimbek datka w Bashgumbez. Tego dnia będziemy na obszarze Wschodniego Pamiru, zamieszkanego przez etniczną grupę Nomadów (Kirgizów). Tradycyjna architektura wyraża się w jurtach oraz wyrobach rękodzieła na bazie drewna i filcu. W tej okolicy natrafić też można na kamienie szlachetne: rubiny i szmaragdy, które są czasem wykorzystywane w wyrobach lokalnego rękodzieła. Nocleg w jurtach.
Przejazd do Doliny Sarjylga, by zobaczyć owce Marco Polo i koziorożce alpejskie. Obserwacja dzikiej przyrody będzie dominującym elementem programu w tym dniu: owce argali, śnieżne lamparty, koziorożce, świstaki, niedźwiedzie brunatne, lisy, gęsi, orły, sępy – to tylko niektóre z przedstawicieli lokalnej fauny. Owce Marco Polo, zwane przez Kirgizów Arkhar, mają bardzo długie rogi i żyją w stadach do 30. i więcej osobników. Owce te są aktualnie zagrożone wyginięciem. Dość trudno jest je zobaczyć, gdyż są bardzo płochliwe, niemniej, jeśli szczęście nam dopisze, będziemy mieli szansę kilka z nich zaobserwować. Jeszcze więcej szczęścia będziemy potrzebować, by wytropić śnieżnego lamparta. Następnie udamy się na zachodnią część wysokogórskiego płaskowyżu, by podziwiać spektakularne jezioro Chakan-kul. Bezchmurne przez większą część roku niebo i przejrzyste powietrze, nadają mu intensywnie lazurową barwę. Dalszą podróż będziemy kontynuować błotnistymi drogami aż do jeziora Zorkul. Spacerując w tym obszarze, można dostrzec majestatyczną, północną ścianę pasma afgańskiego Hindukuszu i podziwiać malownicze jezioro Zorkul. Wzdłuż wschodniej części jeziora przebiega granica afgańsko-tadżycka. Nocleg w jutrach.
Wyjazd w kierunku Murgab we wschodnim Pamirze. Droga jest spektakularna i przebiega przez wysoki, górski płaskowyż. Murgab jest małym miastem położonym na wysokości 3650 m.n.p.m. W 1890r. miejsce to odwiedził Younghusband i napisał: „Jest to ponure, wyizolowane, dość chłodne miejsce... z dużą ilością łąk i pastwisk i nielicznymi tylko zaroślami przy rzece, otoczone przez nieurodzajne wzgórza. Jak ci rosyjscy żołnierze mogli tutaj egzystować? – to godne jest podziwu. Zamknięci w ponurych kwaterach, w okolicy nie ma zupełnie co robić – tydzień po tygodniu, miesiąc po miesiącu – ciągła tylko monotonia...”. Ponad wiek później, nie za wiele się zmieniło. Po drodze zwiedzimy malowidła naskalne w jaskini Shakhty, które są jdnymi z najcenniejszych odkryć archeologicznych w Tadżykistanie. Malowidła liczą sobie ok. 8000 lat. Nocleg w lokalnym domu gościnnym.
Przed południem spacer po Murgab: wizyta na lokalnym bazarze oraz w eko-centrum, gdzie znajduje się farma jaków i małe muzeum. Lunch w tradycyjnej pijalni herbaty – chaikhana. Po południu relaks w gorących źródłach w Madiyan. Nocleg w lokalnym domu gościnnym.
Dziś będzie okazja do podziwiania zachwycających krajobrazów tej okolicy. Będziemy przecinać przełęcz Naziatash (4137 m.n.p.m.) jadąc drogą M41, znaną nieformalnie jako Autostrada Pamirska (w języku rosyjskim „Pamirsky Trakt”). To droga przecinająca góry Pamir, na terytorium Afganistanu, Uzbekistanu, Tadżykistanu i Kirgistanu. Jest to jedyna, kompletna droga w tym trudnym, górskim terenie i służy jako główna trasa dla tadżyckiego regionu autonomicznego Gorno-Badakshan. Nocleg w Jelondy.
(Trasa ok. 180 km – czas przejazdu ok. 6,5 godz.). Wyjazd w kierunku Rushan, administracyjnego centrum dystryktu o tej samej nazwie. Za Khorog, droga dociera do rzeki Gunt. W obrębie doliny dostrzegalny jest kontrast – Tadżykistan, bez wątpienia, jest krajem biednym, ale generalnie drogi są przejezdne, a budynki mają dostęp do elektryczności. Dalej sytuacja zmienia się – rzeka obrazuje nie tylko podział fizyczny, ale zarazem jest to przeskok wstecz w czasie. Nocleg w lokalnym domu gościnnym.
Wyruszymy na wschód, w stronę Pamiru i Kalaikhumb, przejeżdżając wśród pięknych krajobrazłów i mijając wioski. Nocleg w lokalnym domu gościnnym.
(Trasa ok. 360 km – czas przejazdu ok. 9 godz.). Wyjazd w kierunku Duszanbe. Po drodze postój w Vose, gdzie zobaczymy wzgórze solne Khoja Mumin, wznoszące się na wysokość 900 m. Kopuła solna ma 8,5 km średnicy. Zbocza Khoja Mumin są strome a solne ściany osiągają 500 m wysokości. Na ich powierzchni łatwo można dostrzec przeplatające się dwie warstwy – jasną, stanowiącą czyste wysady solne oraz ciemną, zawierającą różnego rodzaju domieszki gliny. Nocleg w Duszanbe.
W nocy transfer na lotnisko, przelot do Warszawy.

Tadżykistan

Stolica: Duszanbe

Największe miasta: Duszanbe, Chodżent, Kulab, Kurgonteppa, Istarawszan, Tursunzoda, Konibodom, Pandżakent

Język urzędowy: tadżycki

Waluta: somoni (TJS)

Ludność: 7.800.000 osób

Strefa czasowa: czas polski +4h (w zimie) i +3h (w lecie)

Podział administracyjny: Tadżykistan jest podzielony na 3 obwody administracyjne (wilajety) oraz jeden okręg autonomiczny. Stolica państwa Duszanbe posiada specjalne uprawnienia obwodu.

 

Przepisy wjazdowe:

Wiza jest wymagana. Można ją uzyskać przed wylotem w Ambasadzie Tadżykistanu w Berlinie lub Moskwie. Możliwe jest także otrzymanie wizy turystycznej na lotniskach: w Duszanbe, Chudżand i Kulob, po przylocie. Wizę otrzymuje się na podstawie zaproszenia licencjonowanej tadżyckiej organizacji turystycznej. Dokumentem podróży jest paszport, ważny minimum 6 miesięcy od planowanej daty opuszczenia Tadżykistanu.

Przepisy celne:

Wywóz waluty jest dopuszczalny do kwoty zadeklarowanej w deklaracji wwozowej.
Zakazane jest wwożenie jakichkolwiek materiałów, które służba celna mogłaby potraktować jako niepożądane (pornografia, materiały wrogie państwu tadżyckiemu). Przy wywozie pamiątek nie mających wartości historycznej, a wobec których mogłyby wyniknąć wątpliwości u celników tadżyckich, lepiej zaopatrzyć się w specjalne poświadczenie wydawane przez sklepy z pamiątkami rękodzielniczymi. Wwożąc sumy pieniędzy przekraczające 2.000 USD należy je zadeklarować w deklaracji celnej, najlepiej jednak zadeklarować wszelkie wwożone pieniądze.

Opieka zdrowotna:

Państwowa opieka medyczna jest na niskim poziomie. Wizyta u lekarza kosztuje od 30 USD, doba w szpitalu – ok. 100 USD. Istnieje duże ryzyko zarażenia się wirusowym zapaleniem wątroby typu A i B, tężcem, durem brzusznym. Warto zasięgnąć porady, jakie szczepienia przed wyjazdem na obszar Azji Środkowej są aktualnie zalecane. Istnieje niebezpieczeństwo wścieklizny. W Tadżykistanie rośnie liczba zarażonych wirusem HIV oraz chorych na gruźlicę. Warunki sanitarne nie odpowiadają ogólnie przyjętym standardom, odradza się spożywanie posiłków na bazarach, przydrożnych barach i tzw. czajchanach. Z uwagi na zagrożenie żółtaczką i innymi chorobami przewodu pokarmowego produkty spożywcze należy bardzo dokładnie myć pod bieżącą wodą. Kupując żywność, trzeba zwrócić uwagę na termin przydatności do spożycia, nie zaleca się kupowania miejscowego alkoholu niewiadomego pochodzenia (niebezpieczeństwo zatrucia alkoholem metylowym). Woda w kranach jest zdatna do picia po przegotowaniu – zaleca się jednak pić wodę mineralną oryginalnie butelkowaną. Z powodu odmiennej flory bakteryjnej w pierwszych dniach po przybyciu mogą wystąpić kłopoty żołądkowe. Zaleca się przyjmowanie preparatów probiotycznych przez ok. 2 tygodnie przed przyjazdem do Tadżykistanu oraz zabranie w podróż odpowiednich preparatów przeciwbiegunkowych. Radzimy unikać dłuższego pobytu w szpitalu i ograniczyć zabiegi medyczne do niezbędnego minimum.

Religia i obyczaje:

Tadżykistan jest krajem muzułmańskim, kobiety powinny unikać odzieży podkreślającej sylwetkę, odsłaniającej łokcie i kolana, szczególnie poza stolicą kraju. Przy zwiedzaniu obiektów sakralnych (meczety, cerkwie, synagogi) należy bezwarunkowo podporządkować się miejscowym zwyczajom. Niektóre meczety są niedostępne dla niemuzułmanów. Tadżycy są bardzo gościnni i uprzejmi dla obcokrajowców.

Komunikacja:

Należy ograniczyć do minimum podróżowanie nocą ze względu na nieoświetlone pojazdy i pieszych oraz fatalny stan dróg. Infrastruktura turystyczna jest zdecydowanie niewystarczająca. Istnieją ograniczenia ruchu osobowego na terenach graniczących z Afganistanem oraz w całym GBAO – wymagane są bezwzględnie specjalne zezwolenia. Zezwolenie załatwia zapraszająca licencjonowana organizacja turystyczna. Zezwolenie można uzyskać podczas otrzymywania wizy w Ambasadzie Tadżykistanu, wówczas należy złożyć odpowiedni wniosek. Planowanie podróży poza głównymi drogami i dużymi miastami należy poprzedzić odpowiednim rozpoznaniem w zakresie bezpieczeństwa i sytuacji społecznej (zamieszki). Planując pobyt w rejonach graniczących z Afganistanem i GBAO należy zachować szczególną ostrożność i być przygotowanym na częste kontrole milicji i wojska ze względu na niestabilną sytuację i kwestie związane z przemytem narkotyków. Należy liczyć się z tym, że podczas różnych kontaktów z przedstawicielami władzy (szczególnie patroli milicji) spotkamy się z sugestią łapówki.

Tadżykistan w ostatnim czasie wiele czyni dla rozwoju turystyki. Mimo to, wybierając się do Tadżykistanu należy być przygotowanym na trudne warunki życia, zamieszkania i pobytu (oprócz stolicy kraju Duszanbe i miasta Chudżand). W stolicy GBAO, Chorogu, znajduje się turystyczne centrum informacyjne (strona internetowa: www.pecta.tj), na której można uzyskać wiele przydatnych informacji dla turysty zagranicznego oraz wykaz organizacji turystycznych organizujących pobyty w Pamirze. Wyruszając z baz turystycznych w góry, należy obowiązkowo zgłosić swoje wyjście w bazie lub w najbliższym posterunku milicji lub posterunku Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych.

Klimat:

Tadżykistan leży na pograniczu stref klimatu umiarkowanego, który obejmuje północną część kraju i klimatu podzwrotnikowego obejmującego południe kraju. Obie strefy klimatyczne w tym regionie cechują się wybitnym kontynentalizmem. Klimat kraju odznacza się dużymi dobowymi i sezonowymi wahaniami temperatur. Kolejną jego cechą, warunkowaną kontynentalizmem, jest niska wilgotność względna powietrza i opady.

Temperatury w Tadżykistanie są skrajne, a do owej skrajności przyczynia się także rzeźba terenu. Zimą średnie wartości termiczne wynoszą od -2 do 2°C. Temperatury obniżają się wraz ze wzrostem wysokości, gdzie średnie wartości wynoszą -20°C. Najzimniej jest w Pamirze, gdzie występują silne mrozy z absolutnym minimum dochodzącym nawet do -63°C. Latem, w dolinach jest gorąco, gdzie wartości termiczne wynoszą od 30 do 35°C, maksymalnie do 48°C.

Opady są generalnie niskie. Południowe stoki grzbietów Hisaro-Ałaju i północno-zachodnie stoki Pamiru są zwrócone ku wilgotnym masom powietrza, toteż wartości opadowe dochodzą tam do 1600 mm. Tereny najniżej położone są bardzo suche, gdzie rocznie spada 150-250 mm deszczu. We wschodnim Pamirze jest bardzo sucho i średnie wartości opadowe wynoszą zaledwie 60-80 mm rocznie.

Placówka dyplomatyczna:

Polska nie posiada swojej ambasady na terytorium Tadżykistanu.

Obywatele RP, podróżując do tego kaju, podlegają kompetencjom Ambasady RP w Taszkencie (Uzbekistan).

 

Ambasada RP w Taszkencie

Adres: Firdavsiy 66, 100084 Taszkent

E-mail: taszkent.amb.sekretariat@msz.gov.pl

Tel.: (+998 71) 120 86 50

TADŻYKISTAN – Wiza jest wymagana. Można ją uzyskać przed wylotem w Ambasadzie Tadżykistanu w Berlinie lub Moskwie. Możliwe jest także otrzymanie wizy turystycznej na lotniskach: w Duszanbe, Chudżand i Kulob, po przylocie. Wizę otrzymuje się na podstawie zaproszenia licencjonowanej tadżyckiej organizacji turystycznej. Dokumentem podróży jest paszport, ważny minimum 6 miesięcy od planowanej daty opuszczenia Tadżykistanu.

  • Duszanbe – nowoczesna stolica; dawny sowiecki Stalinabad
  • Khorog – najwyżej na świecie położony Ogród Botaniczny
  • Druga najwyżej położona na świecie trasa samochodowa, „dach świata” i ucieczka od cywilizacji
  • Gorące źródła termalne, kopalnie kamieni szlachetnych i tradycyjne pijalnie herbaty – chaikhany
  • Spotkanie z pasterzami koczującymi w jurtach – Keng Shiber
  • Podziwianie dzikiej, górskiej przyrody: owce Marco Polo – argali i koziorożce alpejskie
  • Murgab – wizyta na lokalnym bazarze oraz na eko-farmie jaków
  • Wspaniałe, zapierające dech, wysokogórskie krajobrazy Pamiru
  • Lokalne, wyizolowane wioski i zróżnicowana etnicznie ludność, posługująca się odrębnymi dialektami
Kalkulacja dla grupy min. 10 osób płacących. Kolejność zwiedzania może się zmienić. Program może ulec zmianom z powodu siły wyższej lub w wyniku obustronnego uzgodnienia. Ostateczna cena biletu lotniczego z dnia wystawienia. Istnieje możliwość wprowadzenia zmian w cenach biletów wstępu i wizy wjazdowej.