TYBET: niezwykła wyprawa na Festiwal Shoton

15 dni TYBET
TYBET: niezwykła wyprawa na Festiwal Shoton

Święto Shoton jest jednym z największych świąt w Tybecie. W języku tybetańskim „Shoton” oznacza: „mieć jogurt” lub „spożywać jedzenie”. Prapoczątki tego święta odwołują się do czasów, gdy codzienne jedzenie nie było wcale oczywistością.

Centralnym miejscem obchodów festiwalu jest Norbulingka, w zachodnim skraju Lhasy, tam, gdzie kiedyś była letnia rezydencja Dalajlamy. Jako początek święta przyjęło się uważać rozwinięcie obrazu Buddy (thangka). Ceremonia ta ma miejsce u stóp klasztoru Drepung i jest niezwykła. 500 m² obrazu (na 598 m² stoku) ukazuje się stopniowo, gdy obraz jest rozwijany na wzgórzu z tyłu klasztoru. Ceremonia nazywa się „Budda w słońcu”.

Wylot z Warszawy, przelot do Chin.
Przylot do Chengdu, przejazd do hotelu. Następnie wizyta w Instytucie Hodowli Pandy, możliwość zobaczenia pandy będącej symbolem Chin, uważanej za skarb narodowy.
Przelot do Lhasy, czas na krótką aklimatyzację w świętym mieście Tybetu, stolicy historycznego Tybetu co najmniej od XVII w., gdy rozpoczęła się władza dalajlamów. Następnie zwiedzanie: Potala (UNESCO) – perła architektury tybetańskiej i najbardziej rozpoznawalna budowla Tybetu. Wybudowana na Górze Czerwonej w XVII w. przez regenta V Dalajlamy, choć mówi się o tym, że już w VII w. rezydował tam tybetański król Songtsen Gampo. Tworzą ją dwa główne pałace: czerwony i biały. Trzynaście kondygnacji, ponad tysiąc komnat i dziesięć tysięcy kaplic, to jeden z największych pałaców świata. Wizyta w Świątyni Jokhang (UNESCO), najważniejszym tybetańskim sanktuarium. Wybudowana w VII w.ne. liczy wiele komnat i ma liczne posągi, ale najważniejszy z nich to Jowo – posąg mający przedstawiać 12-letniego księcia Śakjamuniego, późniejszego Buddę. Spacer po Barkhor, tradycyjnym tybetańskim targ będącym jednocześnie miejscem pielgrzymek.
Inauguracja festiwalu u stóp klasztoru Drepung. Uczestnictwo w celebracjach w ogrodach pałacu Norbulingka. Czas wolny do indywidualnej dyspozycji.
Wizyta w lhaskiej światyni Ramoche, drugiej najważniejszej świątyni Lhasy, gdzie znajduje się posąg Jowo Mikyo Dorje, 8-letni Budda przywieziony przez nepalską księżniczkę, żonę tybetańskiego króla. Po południu przejazd do klasztoru Ganden. To jeden z trzech wielkich klasztorów-uniwersytetów, gdzie w czasach jego świetności mieszkało i studiowało ok.3 tys. mnichów, a ufundowany został w 1409r. przez mistrza Tsonkhapę – założyciela buddyjskiej szkoły gelug.
Zwiedzanie klasztor Sera, ufundowanego w 1419r. przez jednego z uczniów mistrza Tsonkhapy. Spacer uliczkami klasztornego miasta i wizyta w Wielkiej Sali Zgromadzeń. Następnie odwiedzimy Drepung, największy klasztor świata ufundowany w 1416r. przez jednego z uczniów mistrza Tsonkhapy. Klasztor ten pełnił ważną funkcję polityczną, gdyż przed wybudowaniem pałacu Potala tu rezydowali dalajlamowie, tu znajdowała się siedziba rządu Tybetu, tu pochowani są trzej dalajlamowie (II, III, IV). W drodze do Drepungu lub w drodze powrotnej zatrzymamy się przy niewielkim klasztorze Nechung, siedzibie najważniejszej państwowej wyroczni Tybetu.
Przejazd przez Płaskowyż Tybetański i wizyta w klasztorze Reting założonym w 1056r. przez indyjskiego mistrza Atiśę jako siedziba buddyjskiej szkoły kadam. To jeden z najpiękniej położonych klasztorów w całym Tybecie. Trzech lamów z klasztoru Reting pełniło w historii funkcje regentów Tybetu. Przejazd do doliny Drigung i tamtejszego klasztoru Drigung, który należy do szkoły kagju – jednej z czterech najważniejszych szkół buddyzmu tybetańskiego. Nocleg w rejonie klasztor Terdrom.
Przejazd wzdłuż rzeki Kyichu w kierunku Lhasy, a następnie do mieszczącego się około 65 km od stolicy klasztoru Tsurphu, należącego do szkoły kagju, założonego w 1187r. przez I Karmapę, najważniejszego lamę tej szkoły i najstarszą tybetańską inkarnację.
Przejazd do doliny rzeki Yarlung, gdzie rezydencje mieli pierwsi królowie Tybetu i gdzie w VIIw.ne. narodziło się imperium tybetańskie – dynastia Jarlung. Udamy się do Tsethang, największego miasta prowincji Lhoka. Odwiedziny „doliny królów”, gdzie pochowani są dawni królowie Tybetu, od ósmego począwszy. Zobaczymy pałac Yumbulagang – siedzibę dawnych władców i najstarszy pałac Tybetu.
Wcześnie rano wizyta w najstarszym tybetańskim klasztorze Samye i uczestnictwo w porannej pudży (modlitwie). Po śniadaniu zwiedzanie klasztoru założonego w VIII w. przez indyjskiego mistrza tantrycznego Padmasambhawę, nazywanego przez Tybetańczyków Guru Rinpocze, wybudowanego na planie mandali. W tym klasztorze w VIII wieku wyświęcono pierwszych siedmiu tybetańskich mnichów. Przejazd do Gyantse i zwiedzanie tradycyjnego tybetańskiego dzongu, jednego z największych w Tybecie.
Wizyta w stupie Kumbum i zwiedzanie kilkukondygnacyjnej budowli powstałej pod koniec XV w., w kapliczkach której zachowane zostały liczne sakralne malowidła buddyjskie. Wyjazd w kierunku miasta Shigatse, po drodze wizyta w fabryczce tsampy – mąki z prażonego jęczmienia. Wizyta w klasztorze Zhalu, należącym do szkoły sakja – pierwszej, która rządziła Tybetem za czasów mongolskich. Klasztor wybudowano w XI wieku i widoczne są w nim wpływy mongolskiej dynastii Juan. Po przyjeździe do Shigatse, siedziby panczenlamów – drugiej po dalajlamach najważniejszej linii inkarnacji buddyjskiej szkoły gelug, spacer po mieście i tradycyjna khora – obejście naokoło klasztoru Taszilhunpo.
Zwiedzanie klasztoru Tashilhunpo, wybudowanego przez Genduna Gjatso – I Dalajlamę w 1447r., który był siedzibą panczenlamów. Tu został pochowany I Dalajlama. Zwiedzanie kaplic i dziedzińców klasztornych, w tym kaplicy Maitreji – Buddy przyszłości z ponad 80-metrową statuą siedzącego Buddy. Wizyta w klasztorze Narthang, słynącym ze skompilowania i druku kanonu buddyjskiego. Wyjazd w kierunku Lhasy, po drodze odwiedziny u tybetańskich nomadów – poznanie tradycyjnego koczowniczego stylu życia.
Występy z tradycyjnym tybetańskim tańcem i śpiewem, odwiedziny w tradycyjnej tybetańskiej tkalni dywanów. Transfer na lotnisko, przelot do Chengdu.
Transfer na lotnisko, przelot do Chengdu. Po przylocie przejazd do Lashan, gdzie zobaczymy największy na świecie Posąg Buddy (UNESCO), mierzący 71 m. wykuty w zboczu klifu u zbiegu rzek Minjiang, Dadu i Qingyi. Jego budowę rozpoczęto w 713r pod nadzorem chińskiego mnicha Haitong, który miał nadzieję, że Budda uspokoi wzburzone wody rzek nękające żeglujące w dół rzeki statki.
Przelot do Warszawy.

Chiny

Stolica:Pekin
Język urzędowy: chiński
Waluta: yuan (CNY)
Ludność: 1330044605 osób
Strefa czasowa: czas polski + 7h (w zimie), + 6h (w lecie)
Podział administracyjny: Chiny podzielone są na 22 prowincje, 5 regionów autonomicznych, 4 miasta wydzielone oraz 2 specjalne regiony administracyjne.

Informacje praktyczne

Szczepienia
przy wjeździe do Chin nie ma wymaganych szczepień. Zaleca się wykonanie profilaktycznych szczepień przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, błonicy, tężcowi, polio, durowi brzusznemu, wściekliźnie, japońskiemu zapaleniu mózgu.

Lekarze
w Chinach ubezpieczenie zdrowotne oraz NW, nie jest wymagane. Podróżujący samolotami dobrowolnie mogą wykupić na lotnisku ubezpieczenie w cenie 20 CNY. Za każdą usługę medyczną podróżujący musi zapłacić. Należy poprosić o szczegółowy rachunek, ponieważ na jego podstawie można starać się o zwrot kosztów leczenia. W Chinach opieka medyczna jest ogólnie dostępna. W większych miastach działają szpitale wszystkich specjalizacji. Koszt wizyty lekarskiej wynosi od 20 do 100 USD. Doba w szpitalu (bez zabiegów, badań i leków ) kosztuje od 60 do 200 USD. Przed przyjazdem do Chin warto jest zaopatrzyć się w podstawowe leki krajowe, ponieważ Chiny słyną z różnorodnych specyfików leczniczych (brak polskich odpowiedników farmakologicznych).

Numer ogólny alarmowy: 110

Wymagania wizowe/ przepisy celne
obywatele polscy muszą mieć ważną wizę pobytową lub tranzytową. Wyjazd z terytorium Chin kontynentalnych do Specjalnej Strefy Administracyjnej Hongkongu lub Makao, traktowany jest jako opuszczenie granic Chin i automatycznie anuluje ważność posiadanej wizy jednokrotnej. Planując taką podróż należy w chińskich urzędach konsularnych ubiegać się o wizę wielokrotną. Pobyt na terytorium Chin bez posiadania ważnej wizy podlega karze grzywny w wysokości 500 CNY za każdy dzień pobytu. Paszport powinien być jeszcze ważny co najmniej 6 miesięcy po utracie ważności wizy. Turysta powinien posiadać przy sobie bilet powrotny, gdyż urzędnik konsularny może zażądać okazania biletu. Przedłużenie ważności wizy trwa zazwyczaj 5 dni roboczych. Na teren Chin bez konieczności uiszczania opłat celnych można wwieźć dewizy pieniężne nie przekraczające równowartości 5000 USD. W deklaracji celnej należy dokładnie wpisać wartościowsze przedmioty (aparat fotograficzny, kamera  wideo, laptop itp.), ponieważ służby celne mają obowiązek skontrolowania bagażu. Na teren Chin nie można wwozić: narkotyków, przedmiotów ostrych, broni palnej, waluty chińskiej, materiałów o tematyce pornograficznej, żywności oraz roślin. Nie można wywozić dzieł sztuki, wyrobów z kamieni szlachetnych, rzadkich publikacji. Z Chin można wywieźć 1 litr alkoholu.

Informacje MSZ

Ważne:
Zanim podejmiesz decyzję o wyjeździe, sprawdź aktualne informacje konsularne na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych pod tym linkiem ! Strona MSZ podaje najświeższe doniesienia, ograniczenia bądź zalecenia dla turystów zamierzających udać się w podróż. Jeśli istnieje jakakolwiek sprzeczność pomiędzy danymi publikowanymi na naszym portalu, a informacjami podawanymi przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, proszę przyjąć informację MSZ jako bardziej aktualną.

Porady i zwyczaje

Kuchnia
chińska kuchnia to ogromny wybór różnorodnych potraw. Na powstanie tradycyjnej kuchni, ogromny wpływ miały warunki naturalne. Częste klęski żywiołowe i nie urodzaje spowodowały, że ludzie musieli nauczyć się oszczędzania. Powstawały coraz to nowsze, skromniejsze, a przy tym szybsze do przyrządzenia potrawy. Społeczeństwo chińskie przywiązuje ogromną wagę do tego co je. Podstawowym produktem jest ryż, mięso, ryby, soja oraz warzywa. Spośród mięs Chińczycy najczęściej spożywają drób oraz wieprzowinę. W wielu regionach prawdziwym przysmakiem są: rosół z psa, borsuka, potrawy z żółwi i węży. Słynną, tradycyjną potrawą chińską jest kaczka po pekińsku. Przyrządzenie jej zajmuje aż 60 dni. W potrawach chińskich ważną rolę odgrywają korzenie lotosu, tofu, wodorosty, grzyby, oraz różnorodne przyprawy (głównie imbir). Chiny słyną również z potraw na bazie ryb oraz owoców morza. Warto spróbować pysznych węgorzy, soczystego karpia, krewetek oraz kraba. Oczywiście będąc w tym kraju nie można zapomnieć o sajgonkach, pierożkach oraz tropikalnych owocach (papaja, guawa).

Napoje
w Chinach narodowym napojem jest herbata, którą podaje się do każdego posiłku.   Często Chińczycy dodają do herbaty suszone owoce, zioła i płatki kwiatów. Parzenie herbaty jest rytuałem, tradycją przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Do posiłków podaje się również wino ryżowe.

Pamiątki
sklepy czynne są w godzinach od 8.00 do 21.00. Podróżując po Chinach wielokrotnie można natknąć się na targi, na których za niewielkie pieniądze można kupić np. ceramikę, biżuterię, wyroby z jedwabiu oraz kaligrafię. Należy uważać, ponieważ wielu handlarzy sprzedaje tanie podróbki markowych produktów.

Przy stole
jedząc pałeczkami w towarzystwie Chińczyków należy pamiętać, aby podczas rozmowy czy sięgania po inne danie, nie trzymać pałeczek w ręku.

Powitanie
nie należy pierwszemu wyciągać ręki na przywitanie, lepiej zaczekać na gest ze strony Chińczyka. Wielokrotnie przywitanie to tylko skinienie głowy, lub lekki pokłon. Podczas przywitania w złym tonie jest patrzeć w oczy, należy spuścić wzrok.

Religia i kultura

W Chinach głównymi wyznaniami są : taoizm, buddyzm i konfucjonizm.

Święta:

  • 1 stycznia – Nowy Rok
  • styczeń / luty – Chiński Nowy Rok
  • marzec / kwiecień – Święto Zmarłych
  • 1 maja – Święto Pracy
  • wrzesień / październik – Święto Festiwalu Smoczych Łodzi
  • wrzesień / październik – Święto Środka Jesieni lub Ciastek Księżycowych
  • 1 października – Utworzenie Chińskiej Republiki Ludowej

Warto wiedzieć

Banki i wymiana pieniędzy
banki czynne są od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 17.00. Walutę można wymienić na przejściach granicznych, lotniskach międzynarodowych, w hotelach i w niektórych oddziałach Banku Chińskiego. Pieniądze można bez problemu pobrać w bankomatach posługując się kartą Visa lub Maestro. Karty kredytowe zazwyczaj są akceptowane. Karty płatnicze przyjmowane są jedynie w hotelach, co najmniej średniej klasy, oraz w większych sklepach w dużych miastach.

Komunikacja

  • Metro – Pekin posiada bardzo dobrze rozwiniętą sieć metra. Jest najszybszym środkiem transportu, ułatwia poruszanie się po centrum miasta. Metro kursuje w godzinach od 5.00 do 23.00, cena biletu wynosi 3 CNY. Metra z reguły są bardzo zatłoczone, dlatego należy uważać i bacznie pilnować rzeczy osobistych.
  • Samolot – dobrze rozwinięta sieć połączeń międzymiastowych. Zazwyczaj w ciągu dnia na jednej trasie odbywa się kilka przelotów. Głównym przewoźnikiem lotniczym jest Air China.
  • Autobus – bardzo dobrze rozwinięta miejska komunikacja autobusowa. Autobusy kursują od godziny 5.00 do 23.00.
  • Taxi – jest ogólnodostępnym środkiem transportu. Taksówki przeważnie są w kolorze czerwonym. Cena za km. jazdy wynosi około 1,2 CNY + 10 CNY za pierwsze 5 km. Taryfa nocna, która obowiązuje od godziny 23.00 do 6.00 jest wyższa o 20%.Przy dłuższej trasie warto targować cenę przejazdu.
  • Pociąg – jest idealnym środkiem komunikacji w Chinach, szczególnie na trasach długodystansowych. Połączenia kolejowe we wschodnich Chinach są dobrze rozwinięte. Na zachodzie kraju pociągi kursują na dwóch trasach (od Lhasy i pod granicę z Kazachstanem przez Urumczi).
  • Samochód – podróżujący, którzy posiadają wizę turystyczna (L) nie mogą samodzielnie prowadzić samochodu. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest tu uznawane.
  • Riksza – przed skorzystaniem z usług rikszarza należy ustalić cenę przejazdu, zazwyczaj to od turysty zależy ile zapłaci, przeważnie cena wynosi od 30 do 50 CNY.

Poczta
urzędy pocztowe czynne są od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 17.00. Przesyłki expresowe można wysłać w urzędach pocztowych lub skorzystać z usług firm kurierskich. Czas dostarczenia poczty od 7 do 10 dni roboczych.

CHINY – Wiza jest wymagana. Formalności należy dopełnić przed wyjazdem, w Ambasadzie Chińskiej Republiki Ludowej w Warszawie. Dokumentem podróży jest paszport, ważny minimum 6 miesięcy od daty upływu ważności wizy.

  • Wizyta w Instytucie Hodowli Pandy w Chengdu
  • Lhasa – święte miasto Tybetu
  • Pałac Potala – perła architektury tybetańskiej i najbardziej rozpoznawalna budowla Tybetu
  • Święto Shoton – ceremonia rozwinięcia obrazu Buddy u stóp klasztoru Drepung oraz centralne obchody w ogrodach Pałacu Norbulingka
  • Klasztor i zarazem Uniwersytet – Ganden
  • Dolina rzeki Yarlung – miejsce narodzin dawnego Imperium Tybetańskiego
  • Shigatse – siedziba panczenlamów i tradycyjna khora wokół klasztoru Tashilhunpo
  • Największy na świecie posąg Buddy – w Lashan
Kalkulacja dla grupy min. 14 osób płacących. Kolejność zwiedzania może się zmienić. Program może ulec zmianom z powodu siły wyższej lub w wyniku obustronnego uzgodnienia. Ostateczne ceny biletów lotniczych z dnia wystawienia. Istnieje możliwość wprowadzenia zmian w cenach biletów wstępu i wizy wjazdowej.

Autor programu: F. Majkowski